Liệu thời gian có thực sự chỉ chảy theo một hướng?

Chúng ta vẫn luôn mặc định rằng thời gian trôi theo một chiều từ quá khứ đến tương lai. Mỗi sáng, ta thức dậy, uống cà phê, lướt điện thoại và tiếp tục một ngày mới. Nhưng nếu thời gian không vận hành theo cách đó? Nếu sự tuyến tính của thời gian chỉ là một ảo giác?

Thời gian có thể đảo ngược?

Một nghiên cứu gần đây từ Đại học Surrey cho thấy rằng các định luật vật lý không quan tâm đến hướng của thời gian. Các phương trình mô tả chuyển động – từ con lắc dao động đến quỹ đạo của hành tinh, đều có thể áp dụng cho cả hai hướng: tiến về phía trước hoặc lùi về quá khứ. Điều này có nghĩa là, trên lý thuyết, thời gian có thể chảy ngược mà chúng ta không hề nhận ra.

Các định luật vật lý, từ cơ học Newton đến cơ học lượng tử, chưa bao giờ giải thích rõ ràng tại sao thời gian lại chỉ tiến về phía trước. Nếu bạn quay ngược một đoạn video về hành tinh xoay quanh ngôi sao, các nguyên tắc vật lý vẫn đúng. Vậy tại sao trong thực tế, chúng ta không thấy những chiếc bình vỡ tự ráp lại hay cà phê đã đổ tự động quay về cốc?

Vì sao thời gian chỉ đi một chiều?

Một trong những lý giải quan trọng đến từ động lực học Markov, mô tả các quá trình trong đó mỗi bước đều phụ thuộc vào bước trước đó, giống như hiệu ứng domino. Khi một sự kiện bắt đầu theo một hướng, nó có xu hướng tiếp tục theo hướng đó. Vụ nổ Big Bang đã tạo ra vũ trụ đang giãn nở, và do đó, quá trình giãn nở vẫn tiếp diễn, kéo theo dòng chảy một chiều của thời gian.

Tuy nhiên, một số nhà vật lý tin rằng thậm chí điều này cũng không phải là tuyệt đối. Một giả thuyết táo bạo cho rằng vụ nổ Big Bang có thể đã tạo ra hai vũ trụ song song, mỗi vũ trụ trải nghiệm thời gian theo hướng ngược nhau. Trong vũ trụ của chúng ta, con người nhớ về quá khứ và tiến tới tương lai, nhưng trong vũ trụ kia, thời gian có thể chạy theo hướng đối lập và từ góc nhìn của họ, chính chúng ta mới là những người đang đi ngược thời gian.

Có thể du hành ngược thời gian không?

Cho đến nay, việc đảo ngược thời gian vẫn chỉ là một thí nghiệm tư duy. Các định luật vật lý cho thấy điều đó là khả thi, và một số nhà khoa học thậm chí còn tuyên bố đã khám phá ra cách du hành thời gian. Nhưng thực tế lại cho thấy điều ngược lại.

Dù vậy, việc tưởng tượng một thế giới mà thời gian có thể đảo ngược vẫn rất thú vị. Một thế giới nơi kim đồng hồ chạy ngược, cà phê đã đổ có thể quay lại cốc, và thứ Hai đầu tuần không bao giờ đến. Có lẽ, trong tương lai, khoa học sẽ tìm ra cách để thoát khỏi sự tuyến tính của thời gian.